Żywotność rzeczownika rosyjskiego

Rzeczownik to samodzielna i odmienna część mowy. W języku rosyjskim, odpowiada na pytania kto? (кто?), co? (что?) oraz posiada kategorię żywotności (одушевлённость). Chociaż część rzeczowników, zarówno w języku polskim, jak i w rosyjskim ma taką samą kategorię żywotności, to jej prawidłowe określenie czasami sprawia Polakom problem.

Osoby i zwierzęta

Rzeczowniki żywotne w języku rosyjskim to przede wszystkim takie, które określają ludzi i zwierzęta.
  • Мать верну́лась домо́й и накорми́ла ко́шку.
  • Matka wróciła do domu i nakarmiła kota.
Warto zwrócić jednak uwagę, że wcale nie muszą być one w danej chwili żywe, dlatego rzeczowniki takie jak мертве́ц (nieboszczyk), труп (trup) czy поко́йник (zmarły) również są żywotne!
  • Поко́йники ти́хо шепта́ли из моги́л.
  • Zmarli cicho szeptali zza grobów.

Imiona i nazwy własne

Trudno nie zaliczyć do rzeczowników żywotnych imion ludzkich, takich jak Екатери́на (Katarzyna), Пётр (Piotr) lub nazw bogów i bóstw - Зевс (Zeus), Марс (Mars), Вене́ра (Wenus).
  • Петербу́рг постро́ен Петро́м Пе́рвым.
  • Petersburg został zbudowany przez Piotra Pierwszego.
  • Зевс и Ге́ра владе́ли Оли́мпом.
  • Zeus i Hera władali Olimpem.
Jednakże należy pamiętać, że inne nazwy własne, takie jak nazwy figur szachowych - пе́шка (pionek), ферзь (hetman) czy kart - вале́т (walet), да́ма (dama) również są rzeczownikami żywotnymi.
  • Ферзь сбил пе́шку.
  • Hetman zbił pionek.

Zabawki i postacie fantastyczne

Warto zapamiętać, że w języku rosyjskim do rzeczowników żywotnych zaliczamy również nazwy określające istoty żywe, takie jak nazwy zabawek przedstawiających osoby - ку́кла (lalka), матрёшка (matrioszka), ми́шка (miś).
  • Ку́клы лежа́ли на крова́ти, а ми́шки на по́лке.
  • Lalki leżały na łóżku, a misie na półce.
Kategorię żywotności przypiszemy też postaciom występującym w literaturze lub mitologii, które zostały powołane do życia przez ich autora - фе́я (wróżka), ве́дьма (wiedźma), кента́вр (centaur), эльф (elf).
  • До́брые фе́и всегда́ бо́рются со злы́ми ве́дьмами.
  • Dobre wróżki zawsze walczą ze złymi wiedźmami.

Zawody i określenia użyte w przenośni

Nazwy zawodów i profesji również są rzeczownikami żywotnymi, dlatego, że wykonują je osoby - врач (lekarz), медсестра́ (pielęgniarka), экономи́ст (ekonomista), перево́дчик (tłumacz).
  • Врачи́ и медсёстры рабо́тают в больни́це
  • Lekarze i pielęgniarki pracują w szpitalu
Ciekawym zagadnieniem są jednak określenia ludzi użyte w przenośni - ста́рый пень (stary pień), пи́саная краса́вица (malowana piękność).
  • Ста́рый пень сиде́л на скаме́йке
  • Stary pień siedział na ławce