Liczba rzeczownika rosyjskiego

Rzeczownik to samodzielna i odmienna część mowy. W języku rosyjskim, odpowiada na pytania kto? (кто?), co? (что?) oraz posiada liczbę pojedynczą (еди́нственное число) lub liczbę mnogą (мно́жественное число́). Według niej rzeczowniki rosyjskie można podzielić na trzy grupy:
  1. Posiadające liczbę pojedynczą oraz mnogą
  2. Posiadające tylko liczbę pojedynczą
  3. Posiadające tylko liczbę mnogą

Grupa I. Liczba pojedyncza i mnoga

W tej grupie znajduje się większość rzeczowników rosyjskich. Określają one przedmioty, które można bez trudu policzyć.
  • В ко́мнате был оди́н стул. В ко́мнате бы́ли два́ сту́лья.
  • W pokoju było jedno krzesło. W pokoju były dwa krzesła.
  • По доро́ге е́хала одна́ маши́на. По доро́ге е́хали три маши́ны.
  • Drogą jechał jeden samochód. Drogą jechały trzy samochody.

Grupa II. Tylko liczba pojedyncza

Jednak w języku rosyjskim występują rzeczowniki, które posiadają tylko liczbę pojedynczą. Można wśród nich wyróżnić kilka kategorii:
  • rzeczowniki zbiorowe typu: молодёжь (młodzież), беднота́ (biedota), крестья́нство (chłopstwo)
  • nazwy cech, stanów i emocji typu: уста́лость (zmęczenie), тоска́ (tęsknota), слух (słuch)
  • nazwy własne typu: Москва́ (Moskwa), Варша́ва (Warszawa), По́льша (Polska)
  • niektóre nazwy produktów typu: моро́женое (lody), молоко́ (mleko), халва́ (chałwa)
  • 4 rzeczowniki: бре́мя (brzemię), вы́мя (wymię), пла́мя (płomień), те́мя (ciemię)
  • Молодёжь лю́бит ходи́ть в кино́.
  • Młodzież lubi chodzić do kina.
  • Все де́ти лю́бят моро́женое.
  • Wszystkie dzieci lubią lody.

Grupa III. Tylko liczba mnoga

Do tej grupy należą rzeczowniki, które posiadają tylko liczbę mnogą. Znajdują się wśród nich:
  • nazwy przedmiotów złożonych typu: но́жницы (nożyczki), часы́ (zegar), джи́нсы (dżinsy)
  • nazwy działań złożonych typu: вы́боры (wybory), перегово́ры (negocjacje), аплодисме́нты (aplauz)
  • stany przyrody typu: су́мерки (zmierzch), заморо́зки (przymrozki), ро́ды (poród)
  • nazwy odcinków czasu typu: кани́кулы (wakacje), су́тки (doba), бу́дни (dni powszednie)
  • nazwy własne typu: Со́чи (Soczi), Карпа́ты (Karpaty), Мальди́вы (Malediwy)
  • nazwy gier i zabaw typu: ша́шки (warcaby), ша́хматы (szachy), пря́тки (chowany)
  • Ле́на купи́ла две па́ры джи́нсов.
  • Lena kupiła dwie pary dżinsów.
  • Я научи́ла моего́ бра́та игра́ть в ша́шки.
  • Nauczyłam mojego brata grać w warcaby.

Tworzenie liczby mnogiej

Liczbę mnogą w języku rosyjskim tworzymy poprzez dodanie do tematu rzeczownika liczby pojedynczej końcówki -ы, -и, -а lub -я. Ogólną zasadę przedstawiono w poniższej tabeli:
Liczba pojedyncza Końcówka tematu Liczba mnoga Końcówka
ка́рта а ка́рты -ы
ство́л spółgłoska стволы́ -ы
пе́сня я пе́сни  
слова́рь ь словари́ -и
трамва́й й трамва́и  
не́бо о небеса́ -а
по́ле е поля́ -я
Warto zapamiętać, że rzeczowniki rodzaju męskiego i żeńskiego z tematem kończącym się na г, к, х, ч, щ, ж i ш zawsze tworzą liczbę mnogą poprzez dodanie do tematu końcówki -и!
  • На столе́ лежи́т одна́ кни́га. На по́лке лежа́т две кни́ги.
  • Na stole leży jedna książka. Na półce leżą dwie książki.
  • На ку́хне лежи́т оди́н нож. В я́щике лежа́т все ножи́.
  • W kuchni leży jeden nóż. W szufladzie leżą wszystkie noże.

W języku rosyjskim nie brakuje wyjątków, dlatego szczególne przypadki tworzenia liczby mnogiej przedstawiono poniżej. Tabeli najlepiej nauczyć się na pamięć.

Liczba pojedyncza Liczba mnoga Znaczenie
сту́л сту́лья krzesło / krzesła
бра́т бра́тья brat / bracia
сы́н сыновья́ syn / synowie
др́уг друзья́ przyjaciel / przyjaciele
де́рево дере́вья drzewo / drzewa
перо́ пе́рья pióro / pióra
крыло́ кры́лья skrzydło / skrzydła
ма́ть ма́тери matka / matki
до́чь до́чери córka / córki
я́блоко я́блоки jabłko / jabłka
ребёнок де́ти / ребя́та dziecko / dzieci
челове́к лю́ди człowiek / ludzie
ли́ст листы́ kartka / kartki
ли́ст ли́стья liść / liście
цвето́к цветы́ kwiat / kwiaty
цве́т цвета́ kolor / kolory