Odmiana przymiotników rosyjskich

Przymiotnik to część mowy, która służy do określenia cech osób, przedmiotów, zjawisk bądź stanów. Podobnie jak w języku polskim, w języku rosyjskim odpowiada on na pytania: jaki?, jaka?, jakie? (како́й?, кака́я?, како́е?) lub czyj?, czyja?, czyje? (чей?, чья?, чьё?).

Przymiotniki rosyjskie można podzielić na: jakościowe (ка́чественные), względne (относи́тельные) oraz dzierżawcze (притяжа́тельные). W celu pokazania różnicy między rodzajami przymiotników warto przeanalizować poniższy przykład:
  • Бори́с наде́л па́пин ста́рый зи́мний пиджа́к.
  • Borys ubrał stary zimowy garnitur ojca.

Poszczególne rodzaje przymiotników zostały wyróżnione kolorami, ponieważ ich kolejność różni się nieco od przyjętej w języku polskim. Wszystkie określenia w podanym zdaniu odnoszą się do słowa пиджа́к (garnitur). Przymiotnik ста́рый (stary) to przymiotnik jakościowy, ponieważ bezpośrednio określa cechę garnituru - starość. Natomiast przymiotnik зи́мний (zimowy) określa garnitur w sposób pośredni, wskazując na porę roku, w której powinno się go zakładać. Takie przymiotniki nazywamy względnymi. Trzeci przymiotnik - па́пин (ojca) jest przymiotnikiem dzierżawczym, ponieważ odpowiada on na pytanie czyj? (чей?) i zwraca uwagę na właściciela garnituru - ojca.

Warto przyjrzeć się też kolejności przymiotników w podanym zdaniu i zapamiętać, że w języku rosyjskim przymiotnik zawsze poprzedza rzeczownik!

Końcówki przymiotnika

Przymiotniki odmieniają się przez rodzaje, liczby oraz przypadki. Ponieważ zawsze określają rzeczownik, występują w analogicznej do niego formie. Pod względem budowy, przymiotniki rosyjskie można podzielić na:
  • miękkotematowe, jak: но́вый (nowy)
  • twardotematowe, jak: осе́нний (jesienny)
  • z tematem na: к, г, х, ж, ш, ч, щ, jak: ру́сский (rosyjski)
Możliwe końcówki przymiotników zamieszczono w tabeli:
Przymiotniki Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki
како́й? кака́я? како́е? каки́е??
twardotematowe -ый, -ой -ая -ое -ые
miękkotematowe -ий -ая -ее -ие
z tematem na
к, г, х, ж, ш, ч, щ
-ий, -ой -ая -ое, -ее -ие
Warto zapamiętać:
  • po к, г, х, ж, ш, ч, щ zawsze piszemy и
  • jeśli akcent jest na temacie, to przymiotniki rodzaju męskiego kończą się na -ий lub -ый
  • jeśli akcent jest na końcówce, to przymiotniki rodzaju męskiego kończą się na -ой

Odmiana przymiotników z twardym tematem

Przypadek Pytania Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki
Mianownik
Имени́тельный
kto? co?
кто? что?
гла́вный гла́вная гла́вное гла́вные
Dopełniacz
Роди́тельный
kogo? czego?
кого́? чего́?
гла́вного гла́вной гла́вного гла́вных
Celownik
Да́тельный
komu? czemu?
кому́? чему́?
гла́вному гла́вной гла́вному гла́вным
Biernik
Вини́тельный
kogo? co?
кого́? что?
гла́вный/гла́вного гла́вную гла́вное гла́вные/гла́вных
Narzędnik
Твори́тельный
z kim? z czym?
с кем? с чем?
гла́вным гла́вной гла́вным гла́вными
Miejscownik
Предло́жный
o kim? o czym?
о ком? о чём?
гла́вном гла́вной гла́вном гла́вных
Warto zapamiętać:
  • przymiotniki rodzaju męskiego oraz w liczbie mnogiej opisujące rzeczowniki nieżywotne mają biernik równy mianownikowi
  • natomiast przymiotniki opisujące rzeczowniki żywotne mają biernik równy dopełniaczowi
  • Прия́тно гуля́ть по гла́вному райо́ну го́рода.
  • Przyjemnie jest spacerować po głównym rejonie miasta.
  • Тури́сты гуля́ли по гла́вным у́лицам го́рода.
  • Turyści spacerowali po głównych ulicach miasta.

Odmiana przymiotników z miękkim tematem

Przypadek Pytania Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki
Mianownik
Имени́тельный
kto? co?
кто? что?
зи́мний зи́мняя зи́мнее зи́мние
Dopełniacz
Роди́тельный
kogo? czego?
кого́? чего́?
зи́мнего зи́мней зи́мнего зи́мних
Celownik
Да́тельный
komu? czemu?
кому́? чему́?
зи́мнему зи́мней зи́мнему зи́мним
Biernik
Вини́тельный
kogo? co?
кого́? что?
зи́мний/зи́мнего зи́мнюю зи́мнее зи́мние/зи́мних
Narzędnik
Твори́тельный
z kim? z czym?
с кем? с чем?
зи́мним зи́мней зи́мним зи́мними
Miejscownik
Предло́жный
o kim? o czym?
о ком? о чём?
зи́мнем зи́мней зи́мнем зи́мних
Warto zapamiętać:
  • przymiotniki rodzaju męskiego oraz w liczbie mnogiej opisujące rzeczowniki nieżywotne mają biernik równy mianownikowi
  • natomiast przymiotniki opisujące rzeczowniki żywotne mają biernik równy dopełniaczowi
  • Ма́ша но́сит зи́мнюю ку́ртку.
  • Masza nosi zimową kurtkę.
  • Бори́с мечта́ет о ле́тнем о́тдыхе.
  • Borys marzy o letnim odpoczynku.

Odmiana przymiotników z tematem na г, к, х, ж, ш, ч, щ

Gdy akcent pada na temat, przymiotniki odmieniają się według odmiany miękkotematowej:
Przypadek Pytania Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki
Mianownik
Имени́тельный
kto? co?
кто? что?
мла́дший мла́дшая мла́дшее мла́дшие
Dopełniacz
Роди́тельный
kogo? czego?
кого́? чего́?
мла́дшего мла́дшей мла́дшего мла́дших
Celownik
Да́тельный
komu? czemu?
кому́? чему́?
мла́дшему мла́дшей мла́дшему мла́дшим
Biernik
Вини́тельный
kogo? co?
кого́? что?
мла́дший/мла́дшего мла́дшую мла́дшее мла́дших/мла́дшие
Narzędnik
Твори́тельный
z kim? z czym?
с кем? с чем?
мла́дшим мла́дшей мла́дшим мла́дшими
Miejscownik
Предло́жный
o kim? o czym?
о ком? о чём?
мла́дшем мла́дшей мла́дшем мла́дших
Gdy akcent pada na końcówkę, przymiotniki odmieniają się według odmiany twardotematowej:
Przypadek Pytania Liczba pojedyncza Liczba mnoga
Rodzaj męski Rodzaj żeński Rodzaj nijaki
Mianownik
Имени́тельный
kto? co?
кто? что?
чужо́й чужа́я чужо́е чужи́е
Dopełniacz
Роди́тельный
kogo? czego?
кого́? чего́?
чужо́го чужо́й чужо́го чужи́х
Celownik
Да́тельный
komu? czemu?
кому́? чему́?
чужо́му чужо́й чужо́му чужи́м
Biernik
Вини́тельный
kogo? co?
кого́? что?
чужо́й/чужо́го чужу́ю чужо́е чужи́е/чужи́х
Narzędnik
Твори́тельный
z kim? z czym?
с кем? с чем?
чужи́м чужо́й чужи́м чужи́ми
Miejscownik
Предло́жный
o kim? o czym?
о ком? о чём?
чужо́м чужо́й чужо́м чужи́х
  • Ма́ша пошла́ гуля́ть со свои́м мла́дшим бра́том.
  • Masza poszła na spacer ze swoim młodszym bratem.
  • Челове́к, кото́рого она́ люби́ла оказа́лся совсе́м чужи́м.
  • Człowiek, którego ona kochała okazał się całkiem obcy.