Tworzenie krótkiej formy przymiotników rosyjskich

Przymiotnik to część mowy, która służy do określenia cech osób, przedmiotów, zjawisk bądź stanów. Podobnie jak w języku polskim, w języku rosyjskim odpowiada on na pytania: jaki?, jaka?, jakie? (како́й?, кака́я?, како́е?) lub czyj?, czyja?, czyje? (чей?, чья?, чьё?).

Krótka forma - pytania

W języku polskim na przestrzeni lat krótka forma przymiotnika stopniowo zanikała. Więcej jej śladów napotkamy w języku literackim, jednak w mowie potocznej znajdziemy tylko kilka wyrazów. Jej przykładami w języku polskim mogą być: pełen, pewien, zdrów, niezdrów, winien, kontent, godzien, wesół, rad.

Natomiast w języku rosyjskim krótka forma przymiotnika używana jest bardzo często, zwłaszcza w mowie potocznej. Wskazuje ona na chwilową cechę przedmiotu lub osoby w danych okolicznościach. Krótka forma przymiotnika odmienia się przez rodzaje, ale nie przez przypadki.
  • Бу́лочки свежи́.
  • Bułeczki są świeże.
  • Учи́тельница строга́.
  • Nauczycielka jest sroga.
Uczącym się z pewnością pomocne będzie porównanie pytań formy długiej oraz pytań formy krótkiej, które zostało przedstawione w tabeli.
  Forma długa Forma krótka
Rodzaj męski како́й? како́в?
Rodzaj żeński кака́я? какова́?
Rodzaj nijaki како́е? каково́?
Liczba mnoga каки́е? каковы́?

Warto zwrócić uwagę na akcent w pytaniach do formy krótkiej, który pada na końcówkę. Łatwiej jest wtedy zadbać o poprawną wymowę.

Formę krótką można utworzyć od wszystkich przymiotników poza takimi, które pochodzą od czasowników, np. уме́лый lub określających barwy - чёрный.

Tworzenie krótkiej formy

Z reguły w rodzaju męskim krótka forma przymiotnika równa jest tematowi danego przymiotnika. Porównaj: молодо́й - мо́лод, до́брый - до́бр. Aby stworzyć formę rodzaju żeńskiego, nijakiego lub liczby mnogiej należy dodać do tematu odpowiednią końcówkę rodzajową, którą podpowiada pytanie do formy krótkiej. Zatem:
  Pytanie до́брый молодо́й краси́вый
Rodzaj męski како́в? до́бр мо́лод краси́в
Rodzaj żeński какова́? добра́ молода́ краси́ва
Rodzaj nijaki каково́? до́бро мо́лодо краси́во
Liczba mnoga каковы́? добры́ мо́лоды краси́вы
Czasem jednak nie wystarczy po prostu dodać do tematu odpowiedniej końcówki, bo może się okazać, że nie potrafilibyśmy wymówić otrzymanego wyrazu. Dlatego, gdy tworzymy formę krótką od przymiotników zakończonych na -кий, takich jak лёгкий, кре́пкий mamy do czynienia z tzw. zjawiskiem samogłoski ruchomej -o-.
  Pytanie кре́пкий лёгкий я́ркий
Rodzaj męski како́в? кре́пок лёгок я́рок
Rodzaj żeński какова́? крепка́ легка́ ярка́
Rodzaj nijaki каково́? кре́пко лёгко я́рко
Liczba mnoga каковы́? кре́пки/крепки́ лёгки я́рки
Natomiast w przymiotnikach zakończonych na -кий, -ный, -ной po ч, ж, ш, щ występuje zjawisko samogłoski ruchomej -e-.
  Pytanie Бе́дный Гре́шный го́рький
Rodzaj męski како́в? бе́ден гре́шен го́рек
Rodzaj żeński какова́? бедна́ грешна́ горька́
Rodzaj nijaki каково́? бе́дно гре́шно/грешно́ го́рько
Liczba mnoga каковы́? бе́дны/бедны́ гре́шны/грешны́ го́рьки/горьки́
  • Это́ ма́ленькое пла́тье. Мне оно́ мало́.
  • To jest mała sukienka. Ona jest na mnie mała.
  • Ребя́та сда́ли экза́мен. Они́ сча́стливы.
  • Studenci zdali egzamin. Oni są szczęśliwi.